De gelekte EU-aanbestedingsverordening wil volledige onderaanneming verbieden. Een opdrachtnemer mag straks niet meer de complete opdracht doorleggen aan onderaannemers, maar moet zelf een substantieel deel uitvoeren. De presentatie wordt verwacht op 9 september 2026. Voor organisaties met integrale FM-contracten betekent dit dat je gedurende de hele looptijd moet kunnen aantonen welke partij welk deel van de dienst levert.
Je hebt een integraal facilitair contract aanbesteed. De hoofdleverancier verzorgt schoonmaak, groen en beveiliging. Op papier weet je precies wie je opdrachtnemer is. Maar wie levert feitelijk de beveiliging op locatie Zuid? En sinds wanneer? Voor veel inkopers en contractmanagers is het eerlijke antwoord: dat weet ik niet zeker. Als dit voorstel doorgaat, wordt die onwetendheid opeens een probleem dat je moet kunnen aantonen.
Wat zegt de EU-aanbestedingsverordening over onderaanneming?
In de gelekte conceptversie van de vervangende EU-aanbestedingsverordening staat een verbod op volledige onderaanneming. De officiele presentatie wordt verwacht op 9 september 2026. Dit is op dit moment een concept, geen vaststaand recht. De formulering kan nog wijzigen en het voorstel moet de hele Europese wetgevingsprocedure nog door.
De strekking is wel duidelijk. Een opdrachtnemer mag straks niet meer de volledige opdracht doorleggen aan onderaannemers. Wie de opdracht wint, moet zelf een substantieel deel uitvoeren. Voor sectoren die werken met integrale FM-contracten is dat een breuk met de huidige praktijk. Waar een hoofdaannemer nu een compleet pakket kan aanbesteden en vervolgens elk onderdeel doorlegt aan gespecialiseerde partijen, wordt die constructie onder het voorstel niet meer toegestaan.
Hoe is onderaanneming nu geregeld onder de aanbestedingsregels?
Onder de huidige Richtlijn 2014/24/EU is onderaanneming juist toegestaan. De hoofdaannemer blijft volledig verantwoordelijk voor de uitvoering, ook voor het werk dat onderaannemers doen. Lidstaten moeten borgen dat onderaannemers zich aan de regels houden, maar doorleggen zelf mag.
In Nederland is de opdrachtnemer in beginsel vrij in de keuze van onderaannemers. De aanbestedende dienst mag daar geen onredelijke beperkingen op leggen. In de praktijk vraagt het inschakelen van onderaannemers na gunning vaak wel toestemming of goedkeuring van de opdrachtgever. Dat contrast is het hele verhaal. Waar doorleggen nu de norm is, wil het voorstel dat aan banden leggen.
Waarom zit het echte probleem in de uitvoering, niet in de gunning?
Een verbod op volledige onderaanneming raakt niet alleen het gunningsmoment. Het raakt de hele looptijd van je contract. Je moet gedurende meerdere jaren kunnen laten zien welke partij welk deel van de dienst uitvoert. Dat is geen eenmalige controle bij de start, maar een doorlopend monitoringsvraagstuk.
Neem een contractmanager in de zorg met tientallen contracten verspreid over locaties. De hoofdaannemer legt de catering door aan een nieuwe partij. Zonder registratie of goedkeuringsflow komt die wijziging pas achteraf boven water, vaak via een factuur of een klacht. Bij een audit kan hij niet snel laten zien welke partijen betrokken zijn. Dat kost tijd bij elke vraag en onduidelijkheid bij elke aansprakelijkheidskwestie.
Er speelt nog iets. Als je niet weet wie wat uitvoert, kun je prestaties niet toewijzen. Een SLA-overtreding op een locatie: ligt die bij de hoofdaannemer of bij een onbekende onderaannemer? Zonder zichtbare keten blijft die vraag onbeantwoord. En zonder antwoord kun je een indexatie of een boete niet onderbouwen richting de juiste partij.
Waarom voelen publiek, zorg en onderwijs dit het hardst?
Deze sectoren zijn aanbestedingsplichtig en werken vaak met integrale contracten waarin schoonmaak, groen, beveiliging en catering samenkomen bij een hoofdleverancier. Die legt delen door aan gespecialiseerde onderaannemers. Voeg daar meerdere locaties aan toe en de keten wordt snel onoverzichtelijk.
Een gemeente of onderwijsinstelling weet op papier wie de hoofdaannemer is. Maar de vraag wie feitelijk op welke locatie welke dienst levert, is een ander verhaal. Als een verbod op volledige onderaanneming je straks verplicht dat aan te tonen, sta je met lege handen wanneer die kennis alleen in hoofden of losse bestanden zit. Op de pagina voor gemeenten en overheid lees je hoe deze organisaties hun contractketen inzichtelijk maken. Ook op de pagina voor de zorg zie je hoe multi-locatie contractbeheer werkt.
Waarom helpt Excel je bij dit vraagstuk niet?
De onderaannemersketen zit bij veel organisaties in de hoofden van mensen of in verspreide Excel-bestanden. Daar zitten drie problemen aan vast.
- Er is geen registratie van wie welk contractdeel uitvoert, dus je kunt de keten niet zichtbaar maken.
- Er is geen goedkeuringsflow, dus wijzigingen in onderaanneming ontgaan je tot ze een probleem worden.
- Er is geen aantoonbaarheid, dus bij een audit of een nieuwe verplichting kun je niets snel laten zien.
Zolang de keten onzichtbaar is, verandert de komst van een nieuwe regel niets aan je grip. Het maakt alleen expliciet zichtbaar wat nu al een gat is. De oplossing begint daarom niet bij het volgen van de verordening, maar bij contractdata die op orde staat voordat een regel je verplicht ze te tonen.
Wat kun je nu al doen, ongeacht het voorstel?
Of dit voorstel er nu komt of niet, de stappen die je grip geven zijn dezelfde. Begin bij het zichtbaar maken van de keten.
- Registreer per contract niet alleen de hoofdaannemer, maar ook welke onderaannemers welk deel uitvoeren en op welke locatie.
- Leg vast onder welke afspraken zij werken: KPI’s, SLA’s en verantwoordelijkheden per contractdeel.
- Zet een moment in waarop wijzigingen in onderaanneming worden vastgelegd, zodat je niet achteraf verrast wordt.
- Bewaak openstaande afspraken en prestaties centraal, zodat je een overtreding kunt toewijzen aan de juiste partij.
Een contractdashboard brengt deze informatie samen op een plek. Je ziet per contract wie betrokken is, welke afspraken lopen en welke acties openstaan. Dat scheelt tijd bij elke vraag en geeft je iets tastbaars om te tonen wanneer dat nodig is.
Waar past GRIP wel en niet in bij de aanbestedingsverordening?
Duidelijk zijn helpt hier meer dan grote beloftes. GRIP is geen aanbestedings- of compliancetool en maakt niemand verordening-proof. De aanbestedingsjuridiek los je op met je jurist en je aanbestedingsadviseur.
Wat GRIP wel doet: grip geven op de contractkant. Weten welke partijen in je uitbestede contracten zitten, welke afspraken openstaan en of prestaties kloppen. Dat is het fundament dat je nodig hebt voordat een nieuwe regel je verplicht het aan te tonen. GRIP werkt volgens ISO 27001 en ISO 9001, zodat je contractdata veilig en gestructureerd staat.
Wil je zien hoe je je onderaannemersketen zichtbaar maakt voordat een verbod dat verplicht? Bekijk hoe GRIP dit oplost of boek een demo.
Veelgestelde vragen
Verbiedt de EU-aanbestedingsverordening onderaanneming helemaal?
Nee. Het gelekte voorstel wil volledige onderaanneming verbieden, waarbij een opdrachtnemer de complete opdracht doorlegt. Gedeeltelijke onderaanneming blijft naar verwachting mogelijk. Het gaat bovendien om een concept, geen vaststaand recht.
Wanneer wordt de EU-aanbestedingsverordening gepresenteerd?
De officiele presentatie wordt verwacht op 9 september 2026. Daarna moet het voorstel nog de volledige Europese wetgevingsprocedure door, dus de definitieve tekst en invoerdatum liggen nog niet vast.
Wat is nu de regel voor onderaanneming bij aanbestedingen?
Onder Richtlijn 2014/24/EU is onderaanneming toegestaan. De hoofdaannemer blijft volledig verantwoordelijk. In Nederland is de opdrachtnemer in beginsel vrij in de keuze van onderaannemers, al vraagt inschakelen na gunning vaak goedkeuring van de opdrachtgever.
Waarom raakt dit publiek, zorg en onderwijs zo sterk?
Deze sectoren zijn aanbestedingsplichtig en werken vaak met integrale FM-contracten over meerdere locaties. Daarin worden diensten doorgelegd aan onderaannemers, wat de keten complex maakt. Een verbod dwingt hen die keten aantoonbaar in beeld te hebben.
Waarom is onderaanneming een contractdata-vraagstuk?
Omdat je gedurende de hele looptijd moet weten wie welk deel uitvoert. Als die informatie alleen in hoofden of losse Excel-bestanden zit, kun je niets aantonen. Grip op de contractinhoud is het fundament, los van welke regel er komt.
Maakt GRIP mijn organisatie verordening-proof?
Nee. GRIP is geen aanbestedings- of compliancetool. GRIP geeft grip op de contractkant: welke partijen in je contracten zitten, welke afspraken openstaan en of prestaties kloppen. De aanbestedingsjuridiek regel je met je jurist en adviseur.